Opzet van het VLINDER project

Weer en klimaat is van groot belang in onze hedendaagse maatschappij. Krachtigere supercomputers laten toe om steeds nauwkeurigere weersvoorspellingen te maken. Maar ook klimaat(verandering) beroert de gemoederen zoals onder meer blijkt uit de recente klimaatbetogingen. Met dit unieke citizen science project nodigen we Vlaamse scholen uit om op een zeer concrete manier kennis te maken met onderzoek over weer en klimaat.

Landgebruik (bv. bebouwing,groen,...) heeft een invloed op de atmosfeer. Met de steeds hogere resolutie van atmosferische modellen wordt het belangrijk om een beter begrip van deze interactie te krijgen. Maar betrouwbare weerswaarnemingen beperken zich meestal tot weerstations in zeer open en rurale omgevingen. Het VLINDER project wil hier verandering in brengen en in Vlaanderen een meetnetwerk opzetten waarbij gemeten wordt in zeer uiteenlopende omgevingen (landelijk, stadscentra, industriele sites, bossen,...). Het is onbegonnen werk om dit als onderzoekers op zulke schaal zelf te organiseren. Vandaar dat het VLINDER project beroep doet op scholen om weerstations te plaatsen in de meest uiteenlopende omgevingen die Vlaanderen en Brussel rijk zijn. De leerlingen van de deelnemende scholen zullen doorheen het hele project betrokken worden: zoeken geschikte locaties, bouwen weerstation, onderzoeken metingen, lessen rond weer en klimaat,...

Het VLINDER project wordt gefinancieerd door het Departement EWI binnen de oproep omtrent citizen science. Om het project zo succesvol mogelijk te maken wordt het project gedragen door verschillende partners met uitgebreide wetenschappelijke, technologische en/of educationele expertise.

Weerstation Op het Francois-Laurentplein in Gent staat 1 van de 6 weerstations van het MOCCA netwerk om het stedelijk hitte-eiland in Gent te bestuderen. Met het VLINDER project doen onderzoekers beroep op Vlaamse scholen om een stuk verder te gaan: 50 weerstations verspreid over de meest uiteenlopende omgevingen.

Doelstellingen VLINDER

Het VLINDER project is een citizen science project waarbij scholen, burgers en wetenschappers een meetnetwerk oprichten om de relatie tussen landgebruik en atmosfeer te bestuderen.

Science doelstellingen

De VLINDER opzet waarbij er identieke, automatische weerstations in uiteenlopende omgevingen komen te staan is uniek. Met de bekomen meteorologische data trachten wetenschappers meer inzicht te krijgen in de rol van de omgeving op het weer. Deze data kunnen daarnaast ook gebruikt worden om hoge resolutie weersvoorspellingen te valideren.

Maar er is meer! Een uitgebreid automatisch netwerk in uiteenlopende landschappen is ook heel interessant voor vele andere onderzoeksdomeinen. De modulaire opbouw van de VLINDER stations laat toe om het netwerk later ook uit te breiden voor de realtime monitoring van andere parameters (bv. luchtvervuiling, lichtpollutie,…).

Citizen doelstellingen

Vlaamse secundaire scholen zullen de weerstations bouwen, een plaats geven op een interessante locatie en de metingen opvolgen. Leerlingen kunnen zelf met de data aan de slag gaan en onderzoek doen. Hoe groot is het stedelijk hitte-eiland in Vlaanderen en treedt dit ook op in kleinere steden en dorpen? Wat is de invloed van zandgronden (bv. duinengebied) of water (bv. meer) op het weer? Vriest het vaak in bossen? Daarnaast worden er enkele lesconcepten over weer, klimaat en VLINDER uitgewerkt voor de scholen. Daar alle data vrij beschikbaar zijn online kan iedereen (burgers, steden,...) er mee aan de slag gaan. Er zullen tenslotte ook een aantal VLINDER events georganiseerd worden verspreid over Vlaanderen waarbij wetenschappers boeiende lezingen geven over weer, klimaat,... (kalender). Deelnemende scholen kunnen zich opgeven om zo'n event op hun school te laten doorgaan.

Weerstation

Het VLINDER weerstation

Voor de metingen wordt gebruik gemaakt van een nauwkeurig weerstation dat samengesteld is door de UGent. De meteorologische sensoren (Davies Vantage Pro 2) zijn hoogwaardig en meten temperatuur, relatieve vochtigheid, wind en neerslag. Voor de communicatie wordt gebruik gemaakt van de nieuwste Internet of Things (IoT) technologie.De stroom wordt geleverd door een zonnepaneel met batterijsysteem. Een microcontroller van het Arduino type wordt gebruikt om het meetstation te sturen. De leerlingen zullen onder begeleiding van een leerkracht zelf de VLINDER weerstations bouwen. Eenmaal het VLINDER weerstation operationeel is, zullen de metingen online te volgen zijn.

Planning

Tot eind april 2019 kunnen de scholen inschrijven en eind mei 2019 zullen de VLINDER weerstations aan scholen toegekend worden. Na een demodag waarop leerkrachten van de deelnemende scholen uitgenodigd worden om uitleg te krijgen, zullen er in het najaar 50 VLINDER stations door scholen gebouwd en geplaatst worden. Eind 2019 zal het netwerk operationeel zijn en kunnen leerlingen en onderzoekers met de data aan de slag. Gedurende de daaropvolgende maanden worden mogelijk nog extra sensoren toegevoegd aan het VLINDER netwerk. Meer details zijn te vinden in de kalender.